بررسی زیارت اربعین امام حسین (ع)

روز بیستم ماه صفر، روز اربعین  و به قول شیخین -  شیخ مفید و شیخ طوسی-  بازگشت اهل حرم امام حسین علیه السلام از شام به مدینه، و روز ورود اولین زائر آن حضرت جابربن عبدالله انصاری به کربلا، جهت زیارت امام حسین علیه السلام است . زیارت آن حضرت در این روز مستحب است. که به فرموده امام حسن عسکری علیه السلام از نشانه های مؤمن است.

قال العسکری علیه السلام:

"علامات المؤمنین خمس : صلاةُ الاحدی و الخمسین و زیارةُ الاربعین والتـَختم فی الیَمین و تـَعفیرُ الجـَبین و الجَهر ببسم الله الرحمن الرحیم."(1)

از حضرت امام حسن عسکری علیه السلام روایت شده که فرمودند:

علامت مؤمن پنچ چیز است:

1- اقامه پنجاه و یک رکعت نماز فریضه و نافله در شبانه روز.

2- زیارت اربعین.

3- انگشتر به دست راست کردن.

4- جبین را در سجده بر خاک گذاشتن.

5- در نماز بسم الله الرحمن الرحیم را بلند گفتن.

سند زیارت اربعین

شیخ طوسی در تهذیب و مصباح ، زیارت مخصوصه روز اربعین را از حضرت امام صادق علیه السلام نقل کرده است.

بررسی زیارت اربعین امام حسین علیه السلام

 فراز اول:

 سلام های توصیفی

- السلامُ علی وَلیِّ الله و حبیبه؛ سلام بر ولی و حبیب - دوست - خدا.
- السلامُ عـَلی خلیلِ اللهِ وَ نجیبه؛ سلام و درود بر خلیل و گزیده خدا.
- السلامُ علی صَفیِّ اللهِ و ابن ِ صَفیّـه؛ درود بر برگزیده خدا و پسر انتخاب شده خدا.
- السلامُ علی الحُسین ِ المظلوم الشهید؛ درود بر حسین مظلوم شهید.
- السلامُ علی اسیرِ الکربات و قـَتیلِ العـَبرات؛ سلام بر کسی که اسیر و گرفتار بلایا و اندوه ها شد و کشته برای اشک ها.

 در سلام های اولیه زیارت، امام صادق علیه السلام به نوعی اصالت خانوادگی امام حسین علیه السلام را بیان می نماید که ایشان فرزند رسول خدا که حبیب خداست، می باشد . برخی از انبیاء در درگاه الهی با نام خاصی توصیف و معروف شده اند. حضرت ابراهیم(ع) با عنوان خلیل الله ، حضرت موسی(ع) با عنوان کلیم الله ، حضرت عیسی(ع) با عنوان کلمة الله ، حضرت نوح(ع) با عنوان نبی الله - که البته ایشان اولین پیامبری بودند که مقام نبوت را به دوش کشیدند- حضرت آدم(ع) با عنوان صفوة الله و حضرت محمد(ص) با عنوان حبیب الله مطرح هستند.

برای سلام معانی مختلف ذکر کرده اند، که به اختصار نام می بریم.

1- سلام، یکی از نام های خدای عزوجّل است و مراد آن است که خداوند حافظ تو باشد.

2- سلام به معنای تسلیم.

3- سلام به معنای سلامتی.

حال که معنای سلام مشخص شد که به معنای آسایش، امنیت و سلامتی است، به تفسیر سلام بر امام حسین علیه السلام می پردازیم. سلام بر امام به این صورت است که شخص زائر در حالی که حضور امام ایستاده یا از دور ایشان را در ذهن حاضر نموده و به حضرت سلام می نماید و در دل می گذراند که هیچ آزاری و آسیبی از ناحیه من به آن امام، نه در آن وقت و نه پس از آن نخواهد رسید؛ زیرا هدف تمامی آن بزرگواران جز هدایت و اصلاح مردم و اعلای کلمه توحید و شیوع طاعت خداوند در مردم نیست، لذا آنها از معصیت خدا و تخلف از اوامر و نواهی او، از اخلاق ناپسند مردم از قبیل خودبزرگ بینی، حرص، ریا، بخل، حّب قدرت، غیبت، آزار رساندن و ... اذیت خواهند شد.

زائر باید حال خود را به گونه ای قرار دهد که مورد رضایت امام باشد، نه مایه اذیت آن حضرت. آن وقت است که در گفتن کلام سلام، صادق است. لذا باید دل را با آب توبه شستشو داده، و اشک پشیمانی از دیده فرو ریزد، و پس از آن به امام عرض سلام داشته باشد.

زائر با عرض سلام، خود را به آن حضرت نزدیک نموده و با تکرار واژه ادب، روح و روان خود را به لحاظ نزدیکی به ایشان از پستی ها و رذایل و آلودگی ها پاک می نماید و سلام را چنان با ادب و خلوص و اشک و آه بر دل القا می نماید، تا سلامتی کامل حاصل گردد و موجب جواب سلام آن بزرگوار گردد.

در واقع زائر با عرض سلام بر آن حضرت و یارانش چهره اجتماعی - سیاسی خود را نمایان ساخته و اعلان می دارد که نه تنها با بت درون مبارزه می کند، بلکه همانند خود آن بزرگوار، با طاغوتیان، ظالمان، مستبدان و خائنین به مردم، مبارزه کرده و با شعار سلام، خود را در زمره یاران آن حضرت قرار می دهد.

فراز دوم:

شهادت و گواهی امام صادق علیه السلام به عظمت و برتری امام حسین علیه السلام

- اللهم انی اَشهَدُ  أنـَّهُ وَلیـُّکَ وَ ابنُ وَلیِّک؛ بار خدایا گواهی می دهم که ( امام حسین) ولی تو و فرزند ولی تو است.
- وَصَفیـُّکَ وَ ابنُ صَفیـِّک، الفائزُ بِکـَرامـَتـِک ؛ و نیز گواهی می دهم که او برگزیده ی تو و پسر برگزیده ی تو است که به کرم تو رستگار است.
- اَکرَمتـَهُ بالشَّهادة ؛ خدایا گواهی می دهم که او را به وسیله شهادت گرامی داشتی .
- و حَبوتـَهُ بالسـَّعادة ؛ و به او سعادت عطا فرمودی.
- و اجتـَبـیتـَه بطیبِ الولادة ؛ و او را از اصل و نسب ، پاکی ولادت بخشیدی.
- و جَعَلتـَه سیداً من السادة و قائِداً من القادة ؛ او را آقایی از آقایان و رهبری از رهبران قرار دادی.
- و ذائدً مِنَ الذادة و اَعطیتـَهُ مَواریثَ الانبیاء ؛ و او را مدافعی از مدافعان قرار داده و ارث تمام انبیاء را به ایشان عطا فرمودی.
- و جعلته حُجَة ًعلی خـَلقِک مِنَ الاوصِیاء ؛ و شهادت می دهم که او را حجت بر خلق خود از اوصیاء قرار دادی.
- فـَاَعذَرَ فی الدُعاءِ وَ مَنَحَ النُصح ؛ پس امام حسین علیه السلام نیز در دعوت ، عذری باقی نگذاشت و خیر خواهی نمود.

در این دنیا هر کس توسط چیزی و یا عملی به عزت می رسد. امام صادق علیه السلام در این فراز از زیارت، امام حسین علیه السلام را توصیف می نماید که خدایا او ولی تو و فرزند ولی توست، او برگزیده و پسر برگزیده توست. یعنی با تمام عزت و احترامی که برای ایشان قائل بودی ولی به وسیله شهادت به او عزت بخشیدی.

تو خواستی که امام به وسیله شهادت، آن هم چنین شهادتی به عزت برسد. خدا به وسیله شهات، امام حسین علیه السلام را به سعادت رسانید. طوری که یزید و وزرایش به دنبال دنیا و کسب مقامات دنیوی بودند و به نوعی به دنبال کسب اعتبار بودند ولی امام حسین علیه السلام که هیچ چشم داشتی به دنیا نداشت و حکومت را هم صرفاً به عنوان ابزاری برای برافراشتن اسلام و اقامه عدالت می دانست.

امام حسین علیه السلام و اهل بیت ایشان در فجیع ترین وقایع و جنایت ها، قرار گرفته بودند. اگر چه مدت زمان جنگ کم بوده؛ اما در این مدت کم، انواع و اقسام جنایت ها و پستی ها دیده می شود که البته بزرگترین چهره این جنایات اینست که بر امام معصوم وارده شده است. شهید مطهری(ره) می فرماید: " یک وقت حساب کردم و ظاهراً در حدود بیست و یک نوع پستی و لئامت در این جنایت دیدم و خیال نمی کنم در دنیا چنین جنایتی پیدا بشود، که تا این اندازه تنوع داشته باشد.(2) و به امام با گذراندن چنین وضعیتی کرامت و شرافت داده شد.

فراز سوم:

اهداف قیام امام حسین علیه السلام

- و بَذلَ مُهجَتـَهُ فیکَ لیَستـَنقـِذَ عِبادکَ مِنَ الجَهالةِ وَ حَیرَةِ الضـَلالة َ؛ -  خدایا- جانش را در راه تو بخشید تا بندگانت را از نادانی،  سرگردانی و گمراهی نجات دهد.

امام حسین علیه السلام قبل از خروج از مکه خطاب به برادرش محمد حنفیه وصیت نامه ای نوشتند که ضمن آن اهداف خود را از قیام اعلام می دارند. در آنجا می فرماید: من برای اصلاح دین جدّم رسول الله و امر به معروف و نهی از منکر قیام می نمایم.

با مطالعه تاریخ زمان امام حسین علیه السلام در می یابیم که در دین پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله تغییرات بسیاری ایجاد شده و بدعت های فراوانی نهاده شده بود. امام برای این که حقیقت دین رسول اکرم حفظ شود و دینی سالم به نسل های بعدی رسانده شود هیچ راهی نداشت جز این که قیام نماید و بدین وسیله اعلام کند که حقیقت دین اسلام به یغما برده شده و دین کنونی، دینی است تحریف شده که خلفا به واسطه آن راهی برای حکومت نامشروع خود یافته اند. پس امام قیام می کند تا پیام دین واقعی را به گوش افرادی که خواهان شنیدن حقیقت هستند برساند.

به ادامه مطالب مراجعه نمائید...

عزیز دلم...

سلام  عزیز دلم...

توفیق نوکری بیش از این نداشتم...

حلال کنین آقا...

اگه کم گذاشتیم...

دلم گرفت از بس تو کوچه هایی که هنوز عمه جانتون به این سر و اون سر زل زد و گریست...

شاید هنوز دلتنگ دوم محرمید...

حسین جان بیا برگردیم...

مگه ولی نعمتمون نفرمودند :اگه هر مشکلی دارید بزاریدپای جدمون حسین(ع) و گریه کنید...

بسم الله...

اومدم تو روضه

دلم گرفته بود و غمگین از همه جا...

اصلا آقا دنبال بهونه بودم که گریه کنم...

یه رفیق سالهای جنگ...

ریه ای نداره تا نفس بزنه...

گاهی بخاطر من خون بالا میاره...

میخواد بشینه تا رسم ادب رو بجا بیاره...

اما طاقت نمیاره...

سرفه ... سرفه ... سرفه...

آخرش ختم به خون...

همه جمع شدن تا نفسای اخرش رو ببینن چطور داره جون میده...

عزیز دلم...

طاقت نمیارمو فقط این دکتر و اون دکترو صدا میکنم ...

یا امام رضا(ع)

من نه بچه خودتونه      ....      بدادش برسید...

سیدم از هوش رفت...

حالی برام نمونده...

دلتنگ خنده هایی که هر روز با اون ماسک رو صورتش بدون هیچ .....

واژه کم میارمو اشک شاید دلتنگی منو کمتر کنه...

برای رفیقی که الان تو کماست دعا کنین...

به بهانه شما یا ثامن الحجج(ع)...(6)

زیارت، انجام وظیفه است

در بین احکام و تکالیف عبادی که خداوند برای بندگان مقرر ساخته، عباداتی وجود دارند که ویژه هستند مانند نماز که بیشترین تقرب را برای انسان می آورد. در روایت آمده « الصَّلَاةُ قُرْبَانُ کُلِّ تَقِیٍّ »  یا در روایت دیگری در باب روزه خداوند فرموده: « الصَّوْمُ لِی وَ أَنَا أَجْزِی بِه »  روزه برای من است و من جزای روزه هستم. ائمه معصومین روایاتی در شأن و فضیلت عبادتی بیان کرده اند و آن را بر سایر عبادات برتری داده اند. اما ما حق نداریم فقط آن عبادت خاص را انتخاب کنیم و از سایر عبادات غافل شویم. ما نسبت به تمام فرائض و تکالیف، مکلف هستیم. 
روایاتی ذکر شد که زیارت امام رضا (ع) بر سایر ائمه برتری دارد. ما وظیفه نداریم زیارت علی بن موسی الرضا (ع) را انتخاب کنیم چون ثواب زیارت ایشان بیشتر است. وظیفه ی ما این نیست که بخاطر ثواب به زیارت ائمه معصومین برویم. زیارت اهل بیت (ع) وفای بعهد و اظهار مودّت به ایشان است. اظهار مودت به ذوی القربی در بیان قرآن واجب است. زیارت، ایفای عهد الهی است و حقی است که امام بر مأموم خود دارد.
دلیل این اعتقاد و ارادت نسبت به ائمه معصومین (ع) در عبارتی از زیارت جامعه کبیره آمده است: « اللَّهُمَّ إِنِّی لَوْ وَجَدْتُ شُفَعَاءَ أَقْرَبَ إِلَیْکَ مِنْ مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَیْتِهِ الْأَخْیَارِ الْأَئِمَّةِ الْأَبْرَارِ لَجَعَلْتُهُمْ شُفَعَائِی »  خدایا همانا اگر از رسول گرامی اسلام حضرت محمد (ص) و اهل بیت برگزیده ی او که همان امامان ابرار هستند، کسی را برتر و مقرب تر نزد تو می یافتم، آنان را انتخاب می کردم.

به بهانه شما یا ثامن الحجج(ع)...(5)

زیارت علی بن موسی الرضا (ع) افضل زیارات

علی بن مهزیار نقل می کند که از امام جواد (ع) پرسیدم زیارت پدرتان افضل است یا جد غریب شما، سید الشهداء؟ حضرت فرمودند: « زِیَارَةُ أَبِی أَفْضَلُ وَ ذَلِکَ أَنَّ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع یَزُورُهُ کُلُّ النَّاسِ وَ أَبِی لَا یَزُورُهُ إِلَّا الْخَوَاصُّ مِنَ الشِّیعَةِ »  زیارت پدرم برتر است، زیرا همگان ابا عبد الله الحسین را زیارت می کنند اما پدرم را طایفه ی خاصی زیارت می کنند.
در تاریخ گروههای و فرقه های مختلفی از شیعه منشعب شده است. شیعیان چهار امامی، شش امامی (اسماعیلیه)، هفت امامی (واقفیه) نمونه ای از این گروهها هستند که اعتقاد آنان به امامت ناقص است و همه ی امامان را قبول ندارند. اما همگی ولایت امیرالمؤمنین علی (ع) را قبول دارند. عمده ی آنان به امامت حضرت سیدالشهداء نیز اعتقاد دارند و ایشان را زیارت می کنند. این گروهها  و بسیاری از طوائف دیگر اعم از مسلمان و غیر مسلمان به زیارت سید الشهداء نائل می شوند. پس زیارت امام حسین عمومیت دارد.
اما کسانیکه امامت و ولایت حضرت رضا را قبول کرده اند تا امام دوازدهم دچار انشعاب نشده اند. بنابراین کسانی که ولایت ایشان را قبول دارند شیعه اثنی عشری هستند و بهمین جهت خواص الناس حساب می شوند. این خواص، خواص معرفتی هستند و نه خواص جمعیتی. منظور از خواص معرفتی اینست که این گروه، معرفت حقیقی نسبت به اهل بیت دارند.

به بهانه شما یا ثامن الحجج(ع)...(4)

ثمرات زیارت حضرت امام رضا (ع)

1- از بین برنده ی گناهان و غمها
رسول خدا فرمودند: « سَتُدْفَنُ بَضْعَةٌ مِنِّی بِخُرَاسَانَ مَا زَارَهَا مَکْرُوبٌ إِلَّا نَفَّسَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ کَرْبَهُ وَ لَا مُذْنِبٌ إِلَّا غَفَرَ اللَّهُ لَهُ ذُنُوبَهُ»  بزودی پاره ای از وجود من در شهر خراسان دفن می شود. دل شکسته ای نیست که او را زیارت کند مگر اینکه خداوند متعال دلشکستگی اش را برطرف کند و گنهکاری نیست که او را زیارت کند مگر اینکه خداوند متعال گناهانش را بیامرزد.- رسول خدا این حدیث را زمانی بیان فرمودند که نه تنها امام رضا (ع) بلکه پدران و مادران ایشان نیز به دنیا نیامده اند-
نتیجه اینکه زیارت حضرت از مکفّرات است. یعنی از آن دسته حسناتی است که گناهان را از بین می برد. در قرآن نیز آمده است که: « إِنَّ الْحَسَناتِ یُذْهِبْنَ السَّیِّئاتِ »  همانا نیکی ها گناهان را از بین می برند.
2- ورود به بهشت
حضرت امام جواد (ع) فرمودند: « مَنْ زَارَ أَبِی فَلَهُ الْجَنَّةُ »  کسیکه پدرم را زیارت کند، بهشت برایش واجب است.
3- تکریم خاص 
ایوب بن نوح می گوید از امام جواد (ع) شنیدم که فرمودند: « مَنْ زَارَ قَبْرَ أَبِی بِطُوسَ غَفَرَ اللَّهُ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ وَ مَا تَأَخَّرَ وَ بَنَى اللَّهُ لَهُ مِنْبَراً فِی حِذَاءِ مِنْبَرِ مُحَمَّدٍ وَ عَلِیٍّ ع حَتَّى یَفْرُغَ اللَّهُ مِنْ حِسَابِ الْخَلَائِقِ »  کسیکه قبر پدرم را در طوس زیارت کند خداوند گناهان گذشته و آینده اش را می بخشد و در قیامت برای او منبری در مقابل منبر رسول خدا قرار می دهد تا اینکه خداوند از حساب بندگان خارج شود.
این روایت تکریم زائر علی بن موسی الرضا است. در محشر همه ی خلایق در انتظار حسابرسی اعمال خود هستند اما زائر حضرت رضا در جوار رسول خدا بر روی منبری نشسته است. این نوعی تکریم خاص است که غیر از پاداشها و سایر ثوابهای زیارت است. – البته زیارت، آداب و شرایطی دارد که در ابتدا مختصرا اشاره شد مانند انصراف از امور دنیوی.