غرب، غالب یا مغلوب؟

رسانه‌های دیداری و شنیداری غرب، همواره مهم‌ترین نقش را در تحقّق طرح‌ها و برنامه‌های نظام سلطه در سراسر جهان و عملی کردن آنها داشته‌اند. این رسانه‌ها با بهره‌گیری از همۀ جذّابیت‌های هنری، جلوه‌های تصویری و ترفندهای خبری و اطّلاع‌رسانی، از یک سو جهانیان را شیفته و دلباختۀ مظاهر فریبندۀ فرهنگ و تمدّن مادّی غرب می‌سازند و از سویی دیگر آنان را از فرهنگ و تمدّن خود، دل زده، ناامید و گریزان می‌کنند.

سهم امام چقدر است؟

با نگاهی گذرا به فهرست و میزان زمان پخش برنامه‌های مختلف رسانۀ ملّی و نیز فهرستی از مطالب گوناگون منتشر شده در رسانه‌های مکتوب، به خوبی می‌توان به نکتۀ بسیار مهم و متأسّفانه دردناکی پی برد و آن نکته چیزی نیست، جز غفلت ما از ذکر و یاد واسطۀ فیض پروردگار، حضرت صاحب الزّمان، ارواحنا له الفداء. به واقع گویا جایگاه و مقام آن عزیز یگانه را فراموش کرده‌ایم که به هر موضوع ریز و درشت و بعضاً نه چندان مهم می‌پردازیم؛ ولی با فراغ بال در رسانه‌ها، مثل سایر صحنه‌های حیاتمان از یاد و ذکر ایشان غافلیم و گویا عادت کرده‌ایم هر کجا کم آوردیم، از سهم این برنامه‌ها و مطالب کوتاه که یک میلیونیوم ساعت از حجم کلّیۀ برنامه‌های فرهنگی رسانه‌های رسمی و غیررسمی هم نمی‌شود، کم کنیم.

غول چراغ جادو

مقوله های فرهنگی ، سیاسی ، اجتماعی و . . .چنان در هم تنیده هستند که براحتی نمی توان میزان تأثیر گذاری هرکدام را در حوزه دیگری منکر گردید. لذا رسانه های  تبلیغاتی با توجه به امکانات و دارایی های خویش در خدمت برآورده کردن نیازها و خواسته های اربابان بوده و در این زمینه فعالیت می نمایند. ماهواره ، سینما ، تلویزیون ، اینترنت ، روزنامه ، مجلات گوناگون و . . . نقش بسیار بزرگی در این مهم داشته و صاحبان آنها با دمیدن  آرزوی خویش که همان رسیدن به مطامع مادی و افزایش ثروت و سلطه می باشدرا فراهم می نمایند.

آیا در معرض خشونت بودن، منجر به حساسیت‌زدایی از خشونت می‌شود؟

حساسیت‌زدایی از خشونت، روندی ظریف و تقریباً تصادفی است که می‌تواند به عنوان یکی از نتایج قرار گرفتن پی‌درپی در معرض خشونت زندگی واقعی و نیز خشونت‌های رسانه‌ای رخ دهد. حساسیت‌زدایی عاطفی، زمانی مشهود می‌شود که واکنش‌های کندی در برابر حوادثی صورت می‌گیرد که عموم آنها واکنشی قوی را نیاز دارند.

جین بی. فانک1

چکیده:
اعتقاد بر این است که قرار گرفتن مکرر در معرض خشونتِ در زندگی واقعی و خشونت موجود در سرگرمی‌ها، می‌تواند روند شناختی، عاطفی و رفتاری را تغییر دهد و حتی به حساسیت‌زدایی منجر شود. هدف مطالعه حاضر، تعیین وجود رابطه میان قرار گرفتن در معرض خشونتِ در زندگی واقعی و خشونت رسانه‌ای و حساسیت‌زدایی است، آن‌گونه که در مشخصه‌های مربوطه بازتاب می‌یابد، 150 نفر از دانش‌آموزان پایه چهارم و پنجم، در آزمونی مورد مشاهده قرار گرفتند. تجزیه و تحلیل‌های به‌عمل‌آمده نشان داد، ارتباط معناداری میان قرار گرفتن در معرض خشونت بازی‌های ویدئویی و نیز فیلم‌ها، با حساسیت‌زدایی نسبت به خشونت وجود دارد. ماهیت فعال بازی‌های ویدئویی، ایفای نقش شدید و گرایش این بازی‌ها به تبدیل شدن به بازی فانتزی، می‌تواند توضیح‌دهنده این تأثیر منفی باشد، هرچند که رابطه علت و معلولی این موضوع در طرح حاضر بررسی نشده است.


دلگرم‌کننده است که نرخ جرایم خشونت‌آمیز در ایالات متحده از سال 1999م. تاکنون، نزدیک به 15 درصد کاهش یافته است. با این حال، میزان خشونت‌های ارتکابیِ جوانان امریکایی که خود، آنها را گزارش کرده‌اند، کاهش نیافته است. قرار گرفتن در معرض خشونت، به عنوان یکی از دلایل پرخاشگری و خشونت‌های بعدی نقش داشته است. اعتقاد بر این است که قرار گرفتن پیاپی در معرض خشونت‌های زندگی واقعی و سرگرمی، می‌تواند روندهای شناختی، عاطفی و رفتاری را تغییر دهد.

با وجود کاهش نرخ جرایم خشونت‌آمیز، نوجوانان و جوانان در ایالات متحده هنوز هر سال بیشتر از شش میلیون مورد از چنین جرایمی را تجربه می‌کنند. شاید قرار گرفتن در معرض خشونت‌های اجتماعی، دلیل واکنش‌های عاطفی مختلف از جمله هراس، خشم، اضطراب و افسردگی باشد. تماشای خشونت توسط کودکان، می‌تواند تکامل مهارت‌های قانونمند کردن عواطف را مختل کند.

قانونمند کردن عواطف ناقص، می‌تواند به حساسیت‌زدایی و نشانه‌هایی منجر شود که به طور طبیعی واکنش همدلانه را تحریک می‌کنند و احتمال رفتار پرخاشگرانه یا خشن را افزایش می‌دهند. نیز قرار گرفتن در معرض خشونت اجتماعی، می‌تواند احتمال رفتار خشونت‌آمیز را از راه به نمایش گذاشتن و تقویت نگرش‌های خشونت‌آمیز، با به‌کارگیری راهبردهای حل مشکل و رفتارها و نیز تغییر روندهای شناختی مربوطه، افزایش دهند.

خشونت بسیاری از افراد، در رسانه‌های سرگرم‌کننده عاملی عمده در ایجاد رفتار پرخاشگرانه و خشونت‌آمیز در زندگی واقعی قلمداد می‌شود. خشونت نمایشی (تلویزیون، فیلم، اینترنت و بازی‌های ویدئویی) غالب‌ترین و جامع‌ترین منبع مطالعه‌شده درباره کودکان و نوجوانان به شمار می‌رود. برخی از مکانیسم‌های پیشنهادی این نقیصه، مشابه با آن دسته از مکانیسم‌هایی است که معتقدند در معرض خشونت اجتماعی قرار گرفتن، آنها را فعال می‌کند، برخی از آنها بدین قرارند: به نمایش گذاشتن و تقویت اعمال خشونت‌آمیز، حساسیت‌زدایی از خشونت در زندگی واقعی به همراه افزایش نگرش‌های مدافع خشونت و تغییرات در روند شناختی.

سهم امام مهدی(ع) در رسانه‌های جمعی چقدر است؟

به هر دلیل و حکمت عادت کرده‌ایم که سهم امام را تنها از خمس اموال منقول و غیرمنقول محاسبه کنیم، در حالی که با صد تدبیر و حیله هم از ادای آن حدّاقل می‌گریزیم، در حالی که در نزد آبرو، اعتبار، قلم، وقت ما و برنامه‌های رسانه‌ای رسمی و غیررسمی ما سهم بزرگی از حقّ امام باقی است که الزاماً باید پرداخته شود.

امروز هم طبق معمول و سابقۀ قریب به دویست برنامۀ رادیویی که طیّ آنها همواره از دشمنان اسلام، شیعه و ایران و عملکرد آنها گفته‌ام و آخرین خبرها و حوادث جاری را با رویکرد مهدوی تحلیل کرده‌ام، در پی کشف خبری و روایتی بودم؛ امّا دیدم سوژه‌ای واضح‌تر و خبری داغ‌تر از برنامۀ «تا جمعۀ ظهور» و مشابه آن در سایر برنامه‌های صدا و سیما نیست. آن هم بعد از دو هفته تعطیلی برنامه‌های مهدوی.

گویا عادت کرده‌ایم هر کجا کم آوردیم، از سهم این برنامه‌های کوتاه که یک میلیونیوم ساعت از جمع کلّیۀ برنامه‌های فرهنگی رسانه‌های رسمی و غیررسمی هم نمی‌شود، کم کنیم.
این عمل از دو حال خارج نیست، یا شأن موضوع و مطلب (مهدویّت) را اسفل و کم اهمّیت‌تر از سایر موضوعات، همچون تاسوعا و عید نوروز و... فرض کرده‌ایم یا آنکه مجموع ایّام و آنات و حوادث و رخدادهای ماضی و مستقبل را منفک و مستقل از آنچه که در دایرۀ گفت‌وگوهای ولایی مهدوی قابل شناسایی است، فرض کرده‌ایم. وگرنه دلیل روشن و قابل دفاعی برای این کم گذاشتن‌ها نمی‌شناسم.

از همین جا بود که خواستم خودم و دوستانم را متذکّر این معنی شوم و از زبان حضرات معصومان(ع) عرض کنم که:
«دنیا و هر چه در آن است، متعلّق به خدا، رسولش و ما اهل بیت است.»

این کلام حضرت اباعبدالله، امام صادق(ع) است که خلق مسلمان را متذکّر می‌شوند:
«هر که چیزی از مال دنیا به دست آورد، باید تقوا پیشه کند و حقّ خدا، رسول خدا و اهل بیت(ع) را بدهد، مباد که مستوجب و مستحقّ بیزاری آنان شود.» (اصول کافی، کتاب حجّت، ج 2)
به هر دلیل و حکمت عادت کرده‌ایم که سهم امام را تنها از خمس اموال منقول و غیرمنقول محاسبه کنیم، در حالی که با صد تدبیر و حیله هم از ادای آن حدّاقل می‌گریزیم، در حالی که در نزد آبرو، اعتبار، قلم، وقت ما و برنامه‌های رسانه‌ای رسمی و غیررسمی ما سهم بزرگی از حقّ امام باقی است که الزاماً باید پرداخته شود.

مگر نخوانده و نشنیده‌ایم این فراز دعای «عدیله» را که می‌فرماید:
امام، آن کسی است که «بِبقائِهِ بَقیتُ الدُّنیا، بِیمنِه رزق الوری، و بوجودِهِ ثَبتّتِ الأرضِ و السَماء» به حضور اوست که دنیا باقی است و به وجود او و برکت اوست که رزق و روزیِ آفریده‌ها می‌رسد و به وجود اوست که زمین و آسمان ثابت مانده است.

به قول شاعری:
می‌تراود از تو بوی زندگی            هست لبریزت سبوی زندگی
روح آبیِ تو سرشار خدا            خندۀ زیبا به روی زندگی

امام صادق(ع) می‌فرمایند:
«ما اهل بیت(ع) آن نعمتی هستیم که خدا به سبب ما بندگان را نعمت داده است و این نعمتی است که منقطع نمی‌شود و خداوند از حقّ این نعمتی که به ایشان ارزانی داشته، سؤال خواهد کرد.» (نورالثّقلین، ج 5، ص 663)

هر آنچه که خیر و برکت و توفیق و روزی است از مسیر امام، به واسطۀ امام و به اذن امام عصر(عج) به ما رسیده است. صاحب نعمتی که می‌بایست در صدر و ذیل تمامی سخنان، برنامه‌ها، بزرگداشت‌ها، اعیاد و ایّام از ایشان یاد شود و به واسطه‌اش خداوند را شکر گوییم. مباد که ناسپاسی نعمت را بدل به نقمت کنیم در حالی که مهربان‌ترین مهربان عالم است.
امام علی(ع) خطاب به «رمیله» فرمودند:

«هیچ مؤمنی بیمار نمی‌شود، مگر اینکه ما هم به خاطر او بیمار می‌شویم و هیچ مؤمنی غمگین نمی‌شود، مگر اینکه ما هم در غم او غمگین می‌شویم و هیچ دعایی نمی‌کند، مگر آنکه ما به دعای او آمین می‌گوییم و سکوت نمی‌کند، مگر آنکه ما برایش دعا می‌کنیم.» (بحارالأنوار، ج 26، باب 9، ص 140)

در تندباد حوادث و فتنه‌های آخرالزّمانی که هر دم رو به فزونی است و در میان حملات جنود ابلیسی که از فراز و فرودمان هر لحظه چون طوفان حمله می‌آورند، چه کسی است که پناه امن و حصن حصین باشد؟ گویا خود را ایمن شناخته‌ایم یا پناهگاهی امن‌تر یافته‌ایم وگرنه چرا چنین؟

این سخن جز آن است که امروزه روز، تنها با رویکرد مهدوی می‌توان به تفسیر و رمزگشایی از همۀ حوادث و رخدادهای سیاسی، طبیعی، اجتماعی و حتّی فرهنگی در سطح کلان و خرد پرداخت.

امام باقر(ع) فرمودند:
«مهدی از همۀ شما بیشتر مردمان را پناه می‌دهد و از همۀ شما علمش افزون‌تر است و از همه رحمت و لطفش فراگیرتر.»

اگر چنین نبود، در آن سحرگاه و در سرداب مقدّس این مناجات، چنان که «سیّد بن طاووس» نقل کرده است، از ایشان شنیده نمی‌شد:
«خداوندا! شیعیان ما از پرتو انوار ما خلق شده‌اند و از زیادۀ گِل ما سرشته گردیده‌اند، آنها گناهان زیادی به اتّکای محبّت ما و ولایت ما مرتکب شده‌اند، اگر گناهان آنها در ارتباط با توست، از آنها درگذر که ما نسبت به حقّ خود اظهار رضایت کرده‌ایم و آنچه از گناهان در ارتباط با خودشان و مردم است، خودت بین آنها اصلاح کن و از خمس که حقّ من است به آنها بده تا راضی شوند و آنها را از آتش نجات بده و با دشمنان ما در سخط خود جمع نفرما.»

هیهات! به ندانستیم که به قول امام حسن عسکری(ع)، یتیم‌تر از این یتیم آن کسی است که از امامش دور افتاده و قادر نیست او را بیابد و نمی‌داند احکام دینش را چه سازد و از کجا حاصل کند.

خودم و شما را متذکّر این همه غفلت می‌شوم و دعوت می‌کنم به ادای حقّ امام و تجدید عهد با امام، چنان که در نامه‌ای به «شیخ مفید(ره)» فرمودند:
«اگر شیعیان ما که خداوند توفیق طاعتشان دهد، به عهدی که با ما داشتند وفا می‌کردند، همانا فیض دیدار ما از آنان سلب نمی‌شد.» والسّلام

اسماعیل شفیعی سروستانی
رادیو معارف 68
جمعه 29/11/89