اسلام دین همه بشریت است، بنابراین
برای سعادت و بهتر زیستن او برنامه ویژهای دارد و هیچ یک از دستورات و
آموزههایش بی حکمت و دلیل نیست.
یکی از آنها نماز و اعمال و اذکار مربوط
به آن است. کارشناسان معتقدند خواندن نماز تنها غذای روح انسان نیست بلکه
جسم انسانها را نیز تقویت میکند و آنها را در مبارزه با مشکلات روزمره
یاری میدهد.
روشن است که نماز فلسفه خاص خود را دارد که معراج مومن
و مایه قرب به حق است و آن را باید فقط برای خداوند تعالی خواند و نه به
انگیزه فواید و آثاری از این دست، ولی آگاهی از این دست نظرات علمی نیز
میتواند برای برخی از افراد مفید باشد.
به عنوان مثال در تحقیقات
علمی و نظریات برخی کارشناسان علم طب و روانشناسی گفته شده؛ ثابت ماندن چشم
باعث بهبود ضعف و نواقصی مانند نزدیک بینی میشود و به لحاظ روانی این
حالت باعث افزایش مقاومت عصبی فرد شده و بیخوابی و افکار نا آرام را از
انسان دور میکند.
ایستادن در حالت نماز باعث تقویت حالت تعادلی بدن
شده و قسمت مرکزی مخچه که محل کنترل اعمال و حرکات ارادی است را تقویت
میکند و این عمل باعث میشود فرد با صرف کمترین نیرو و انرژی به انجام
صحیح حرکات بعدی بپردازد.
نماز قسمت فوقانی بدن را پرورش داده و ستون مهرهها را تقویت کرده و آن را در حالت مستقیم نگاه میدارد.
تقویت
احشاء و ماهیچههای شکم، حفظ سلامت دستگاه گوارش و رفع یبوست مزمن، سوء
هاضمه و بی اشتهایی از دیگر خواص نماز خواندن و رکوع در نماز است.
مدت
زمان خواندن ذکر رکوع نیز باعث تقویت عضلات صورت و گردن، ساق پا و رانها
میشود و به این ترتیب به جریان خون در قسمتهای مختلف بدن سرعت میبخشد.
سجده نیز ستون مهرههای بدن را تقویت کرده و دردهای سیاتیک را آرام میکند.
سجده همچنین باعث افزایش جریان خون در سر شده که این امر با تغذیه این غدد
باعث حفظ شادابی، زیبایی و طراوت پوست میشود. سجده باعث آسودگی و آرامش
در فرد شده و عصبانیت را تسکین میدهد. استحکام بخشیدن و تقویت عضلات پاها و
رانها، کمک به نفخ معده و روده، بهبود فتق، از خواص نشستن بعد نماز است".
اما
در ابعاد روحی و معنوی نیز درباره این فریضه مهم و زیبای عبادی به ویژه
سجده زیاد سخن گفته شده و بر طولانی نمودن و محافظت از آن تاکید شده است.
امام
صادق(ع) درباره اینکه چرا دعا کردن در سجده توصیه شده است؟ در پاسخ به
سعید بن یسار که پرسید: در حال رکوع دعا کنم یا سجود، فرمودند: " آری، در
حال سجود دعا کن؛ زیرا نزدیکترین حالت بنده به خداوند حالت سجده است. (در
آن حال) برای دنیا و آخرتت به درگاه خداوند عز و جل دعا کن".
پیامبر
خدا(ص)نیز درباره اثرات سجده طولانی، فرمودند: " اگر میخواهی خداوند تو
را با من محشور فرماید در پیشگاه خدای واحد قهّار سجده طولانی کن".
همچنین
امام صادق(ع) در این زمینه فرمودند: "گروهی خدمت رسول خدا(ص) آمدند و عرض
کردند: ای رسول خدا، در برابر پروردگارت بهشت را برای ما ضمانت کن. رسول
خدا(ص)فرمود: به شرط آن که شما نیز با سجدههای طولانی مرا یاری دهید".
در
روایتی از امام صادق(ع) نیز اثرات سجده کردن بر تربت امام حسین(ع) سوال شد
که فرمودند: "سجده کردن بر تربت حسین علیهالسلام حجابهای هفتگانه را
میشکافد".
امام علی(ع) در حدیثی میفرمایند: " اگر نمازگزار
میدانست که چه هالهای از جلالتِ خدا او را فرا میگیرد، دوست نداشت که
سر از سجدهاش بر دارد".
منابع:
بحار الأنوار: 85 / 131 / 6 منتخب میزان الحکمة: 264
بحار الأنوار: 85 / 164 / 12 منتخب میزان الحکمة: 264
مالی الطوسیّ: 664 / 1389 منتخب میزان الحکمة: 264
بحار الأنوار: 85 /153 / 14 منتخب میزان الحکمة: 266
الخصال: 632 / 10 منتخب میزان الحکمة: 326