فکر کنید در اوضاع کنونی جهان که قحطی آب است، ناگهان
معلوم شود که در هر خانه ای، چاه آبی است. اگر صاحب خانه، تشنه نباشد که
هیچ، والا بیل و کلنگی برمی دارد و به جان خاک

سخت و سنگلاخی خانه می افتد
تا لایه های رویی را بردارد و به آب زلال زیرزمینی دست بیابد.
البته چشمه هم می تواند آبی برای رفع تشنگی تأمین
کند ولی فرق این آب با آب چاه این است که برای بدست آوردن آب چاه که خواص
بیشتری هم دارد، باید دست به کار شد و کمر همت را بست. امّا آبی که بدست می
آید سرچشمه ای است که بهره اش نه تنها به خود فرد تلاشگر می رسد بلکه
بسیاری دیگر از مردم را که توان چاه کندن ندارند، سیراب می کند.
اینجاست
که معنی لقب امام عصر (عجل الله تعالی فرجه)، «بئر المعطله» (چاه بکر)،
جور دیگری به چشم می آید. امام صادق (علیه السلام) درباره ی امام عصر (عج)
فرمودند: «چاه معطله که از آن بهره نمى گیرند، امام خاموش، و قصر محکم سر
برافراشته امام ناطق است» (1)
بئر به معنای چاه است و مُعَطَّله
چاهی است که از آن آب کشیده نمی شود. اگر بخواهیم از قالب تشبیه بیرون
بیاییم و ساده بنگریم، بئر المعطله، یعنی امامی که از منافعش بهره نمی
گیرند، امامی که در غیبت است و یا امامی که به انتظار همتگران نشسته است.
در
نگاهی عمیق تر، وقتی چاهی آماده ی بهره گیری می شود، اگر دَلو (2) داخل آن
نباشد، راهی برای استفاده از آب داخل آن فراهم نمی شود. دلو را می توان به
ظهور امام تشبیه کرد. یعنی: تا زمانی که امام در جامعه ظاهر نباشد،
استفاده از علومش ممکن نیست. دلو، همان راهی است که ما را به آب زلال و دست
نخورده و تشنگی بَر چاه می رساند.
این نکته هم ناگفته نماند که اگر
دلو هم باشد و بازوی انسان به اندازه ی کافی، قوی نباشد، باز هم تشنه می
ماند. چرا که بالا کشید دلو پر از آب، نیازمند نیرویی زورمندانه است. شاید
بتوان نیروی بازوی دلو کشی را به نیروی معرفت تشبیه کرد.
بنابراین
ماجرای چاه بکر بی دلو و بی دلوکش، می شود ماجرای امام غایب از نظر ماست که
منتظر مانده است که بازوی معرفتمان را قدرتمند کنیم و دلو را به چاه
بیندازیم. (3)
بئرٌ مُعطَلَة و قصرٌ مشرَّفٌ// مثلُ لِآل مُحَمَّدٍ مُستطرفُ
(چاه متروک و قصر برافراشته مثال زیبائى براى آل محمد (صلى اللّه علیه و آله و سلّم) است.)
فَالقَصرُ مَجدُهُم الذى لا یَرتَقى// و البئرُ عِلمُهُم الذى لا یَنزِفُ
(قصر، مجد و عظمت آنها است که کسى به آن نمى رسد، و چاه، علم و دانش آنها است که هرگز پایان نمى گیرد) (4)
نکته ی آخر: مشکل از نداشتن بیل نیست؛ تشنه نیستیم پس آب نمی جوییم...
پی نوشت:
1.
تفسیر برهان جلد 3 صفحه 30؛ به نقل از بخش تفسیر و ترجمه ی قرآن سایت
تبیان
2. دلو همان وسیله ای است که با آن از چاه، آب می کشند.
3. تشبیهات این بخش با استفاده از کتاب طبرسی نوری، میرزا حسین، نجم الثاقب، صص 62 تا 64
4. تفسیر برهان جلد 3 صفحه 30؛ به نقل از همان سایت.