در مورد فلسفه و حکمت غیبت آخرین حجت خدا سخنان بسیارى
گفته شده و احتمالات متعددى مطرح گشته است. اما شاید این احتمال که فلسفه
غیبت آزمودن مؤمنان و تمیز و تشخیص مدعیان دروغین پیروى از ولایت و منتظران
از ولایتمداران واقعى و منتظران راستین است، از دیگر احتمالات
پذیرفتنىتر و نزدیکتر به واقع باشد.
کلاس درسى را در نظر بگیرید که
آموزگار آن براى آزمودن دانشآموزانش دقایقى کلاس را ترک گفته اما دورادور
نظارهگر آنان است. آنچه او مشاهده مىکند چه خواهد بود؟ گروهى از
دانشآموزان غیبت از آموزگار سوء استفاده کرده و به آزار و اذیت دیگر
همکلاسیها پرداختهاند؛ گروهى دیگر با شیطنتهاى کودکانه خود همه کلاس را به
هم ریختهاند؛ عدهاى دیگر با حسرت تمام چشم به فضاى بیرون از کلاس دوخته و
تماشاگر دانشآموزانى هستند که در حیات مدرسه مشغول جست و خیزند؛ برخى از
دانشآموزان هم فرصت را غنیمت شمرده و به انجام تکالیف عقبمانده خود
مشغولند.
قطعاً به هنگام حضور دوباره آموزگار به کلاس و اطلاع
دانشآموزان از اینکه او دورادور همه آنها را زیر نظر داشته است، آنهایى که
وقت خود را با شیطنت و بازیگوشى به هدر دادهاند بسیار شرمنده خواهند شد.
جهان
عصر غیبت نیز همانند همین کلاس درس است. کلاسى که در ظاهر استاد در آن
حضور ندارد. اما حرکات و سکنات هیچیک از دانشآموزانش از نگاه تیزبین استاد
دور نیست و همه آنها باید به هنگام ظهور پاسخگوى شیطنتها یا بازیگوشیهاى
خود باشند.
شاید بیان کلامى از امام عصر(ع) براى درک بهتر آنچه گفته شد مؤثر باشد. آن حضرت در یکى از توقیعات خود مىفرماید:
فلیعمل
کلّ امرىء منکم بما یقرب به من محبتّنا و لیتحنّب ما یدنیه من کراهتنا، و
سخطنا، فإنَّ أمرنا بغتة. فجاءة حین لا تنفعه توبة، ولا ینجیه من عقابنا
ندم على حوبة.1
پس هر یک از شما باید آنچه را که موجب دوستى ما مىشود
پیشه خود سازد و از هر آنچه که موجب خشم و ناخشنودى ما مىگردد، دورى
گزیند؛ زیرا فرمان ما به یکباره و ناگهانى فرا مىرسد و در آن زمان توبه و
بازگشت براى کسى سودى ندارد و پشیمانى از گناه کسى را از کیفر ما نجات
نمىبخشد.
آرى، همه ما در آزمونى بزرگ واقع شدهایم. آزمونى که اگر از
آن سربلند بیرون آییم برترین مردم همه روزگاران خواهیم بود.2 و اگر از عهده
آزمون برنیاییم فرداى ظهور باید در برابر حجت خدا پاسخگو باشیم. پس بیاییم
از همین امروز و پیش از آنکه واقعه ناگهانى ظهور فرا رسد خود را براى
پاسخگویى در برابر امام عصر(ع) آماده کنیم؛ چرا که فردا خیلى دیر است.
پى نوشتها :1 . احمدبن على بن ابىطالب طبرسى، الإحتجاج، ص495؛ همچنین ر.ک: محمدباقر مجلسى، بحارالانوار، ج53، ص176، ح 7.
2 . ر.ک: محمدباقر مجلسى، همان، ج52، ص122، ح4.
خدا را گواه می گیرم که من راه های تقرب
به آن حضرت را آشکارا بیان کردم و از هرکس که این مطالب را بخواند، پیمان
می گیرم که آن را به دیگران منتقل کند.»
وظایف منتظران حقیقی امام
عصر(عج) سنگین است و از عهده هر کسی ساخته نیست. به همین دلیل است که گفته
شده عدد منتظران حقیقی حضرت حجت(عج) از عدد آنان که داعیه انتظار و یاوری
حضرتش را دارند، بسیار کمتر است.
«دکتر محمد رهایی»، از مدرسان
دروس حوزوی در باب وظایف منتظران می گوید: «وظایف منتظران را در چند دسته
مختلف می توان تقسیم بندی کرد». بزرگان ما تا 80مورد از وظایف منتظران را
از متون اخبار و روایات و احادیث استخراج کرده اند که بخشی از آنها، وظایف
تعبدی است. مثل شناخت وجود شریف امام که این شناخت، خودش بحث بسیار مفصلی
دارد و اگر کسی بخواهد همین یک وظیفه را بدرستی انجام دهد، باید عمرش را در
پای آن بگذارد. یا مواردی مثل رعایت مراتب ادب نسبت به اسماء شریف آن حضرت
یا محبت خاص داشتن نسبت به آن حضرت و یا محبوب ساختن آن عزیز در نزد مردم و
انتظار فرج و ظهور ایشان و اظهار شوق برای دیدار آن حضرت و ذکر فضایل و
مناقب ایشان در میان مردم واندوه در فراق آن بزرگوار و یا مداومت در خواندن
دعاهای خاص.
اما یکسری وظایف هم هستند که بعد اجتماعی دارند مثل صرف
اموال در راههای مورد رضایت امام زمان(عج) که این یک بحث مفصل دارد. انجام
این وظیفه، در جامعه امروز ما می تواند از اهمیت خاصی برخوردار باشد. ما
باید ببینیم در شرایطی که جامعه ما دارد، صرف اموال در چه راههایی مورد
رضایت امام عصر(عج) خواهد بود.
یکی از وظایفی که در تعالیم اسلامی
برعهده منتظران امام عصر(عج) گذارده شده، تلاش در جهت سالم سازی فضای
اجتماعی است. منتظران امام زمان (عج) کسانی هستند که نسبت به مسائل اطراف
خود، بی تفاوت نیستند و هر اتفاقی در عرصه های اجتماعی، آنها را به واکنش
وامی دارد، واکنشی که به نسبت اتفاق گاه مثبت و گاه منفی است. این وظیفه در
تعالیم دینی ما تحت عنوان امر به معروف و نهی از منکر شناخته می شود.
«سید ابراهیم کاظمی»، از فعالان تبلیغ مهدویت، در این باره می گوید: «یکی
از وظایف مهم مسلمانان در زمان غیبت امام عصر(عج) این است که به ترویج و
تبلیغ احکام اسلامی بپردازند و امر به معروف و نهی از منکر را اقامه و با
بدعتها مبارزه کنند.
وظیفه آگاهان، علما و دانشمندان در این مقوله، نسبت به دیگران سنگین تر است.
امام حسن عسکری(ع) از پدران گرامی خود نقل کرده است که رسول خدا(ص)
فرمودند:«شدیدتر و سخت تر از یتیم شدن کودکی که از پدر و مادر خود دور می
شود، یتیم بودن کسی است که از امام خود دور است و به او خود دسترسی ندارد و
حال آنکه با مسائلی مواجه است که حکم آن را نمی داند. آگاه باشید هر کس از
شیعیان ما آگاه از علوم ما اهل بیت باشد، باید بداند که این شخص که دسترسی
به ما ندارد و حکم ما را نمی داند در حکم کودک یتیمی است که در دامن اوست.
بدانید هر کس او را هدایت و راهنمایی کند و راه ما اهل بیت را به او تعلیم
دهد، در بهشت با بهترین دوستان، همراه ما خواهد بود».
امام هادی(ع)
نیز فرموده اند:«اگر در زمان غیبت حضرت قائم (عج) علمایی نباشند که مردم را
به سوی حضرت دعوت کنند و متوجه به آن جناب سازند و با دلیل از دین خدا
دفاع کنند و بندگان ضعیف (کم اطلاع) را از دام ابلیس و ابلیسیان و ناصبیها
نجات دهند، کسی باقی نخواهد ماند مگر آنکه مرتد خواهد شد، ولی ایشان هستند
که زمام قلبهای شیعیان ضعیف و کم اطلاع را محکم می گیرند، همان طور که
کشتیبان سکان کشتی را محکم می گیرد حقا که این دانشمندان نزد خداوند عزوجل
برترین افرادند.
یکی از وظایف انسان منتظر اینست که : آنکه مراقبت و اهتمام در ادای حقوق امام زمان علیه السلام هر کسی بقدر قوه خود بکند و در خدمتگذاری به انجناب کوتاهی نکند. در بحار مروی است که از حضرت صادق علیه السلام پرسیدند آیا حضرت قایم علیه السلام متولد شده ؟ فرمودند: ((هنوز متولد نشده ؛بعد فرمودند:اگر من در زمان او میبودم تا زنده بودم او را خدمت میکردم.(1) مولف گوید:ای مومن ملاحظه کن حضرت صادق علیه السلام با آن جلالت قدر چه میفرماید؛تو خدمت به حقوق امام زمان{ علیه السلام } نمی کنی لا اقل شب و روز قلب او را محزون و مغموم نکن؛باری چون عسل نمی دهی نیش مزن)) (1)-البحار ج 51 ص 148 منبع:در دوران غیبت امام مهدی علیه السلام چه کنیم؟ آیت الله موسوی اصفهانی
-تحصیل شناخت صفات و آداب و ویژگیهای آن جناب
2- رعایت ادب نسبت به یاد او
3- محبت خاص نسبت به آن حضرت
4- محبوب نمودن او در میان مردم
5- انتظار فرج و ظهور آن حضرت
6- اظهار اشتیاق به دیدار آن حضرت
7- ذکر مناقب و فضایل آن حضرت
8- اندوهگین بودن مومن از فراق آن حضرت
9- حضور در مجالس فضایل و مناقب آن حضرت
10- تشکیل مجالس ذکر مناقب و فضایل آن حضرت
11و12- سرودن و خواندن شعر در فضایل و مناقب آن حضرت
13- قیام،هنگام یاد شدن نام یا القاب آن حضرت
14و15و16- گریستن و گریاندن وخود را به گریه کنندگان شبیه نمودن بر فراق آن حضرت
17- درخواست معرفت امام عصر از خداوند
18- تداوم درخواست معرفت آن حضرت
19- مداوت به خواندن دعای غریق
20- دعا در زمان غیبت آن حضرت
21- شناختن علامتهای ظهور آن حضرت
22- تسلیم بودن و عجله نکردن
23- صدقه دادن به قصه سلامتی آن حضرت
24- صدقه دادن به نیابت آن حضرت
25و26- حج رفتن به نیابت از آن حضرت و فرستادن نایب از طرف آن جناب
27و28- طواف بیت الحرام به نیابت از امام و نایب ساختن دیگری تا از طرف ایشان طواف نماید
29- زیارت مشاهد رسول خدا و ائمه به نیابت از مولایمان
30- استحباب اعزام نایب برای زیارت از سوی آن حضرت
31- سعی در خدمت کردن به آن حضرت
32- اهتمام ورزیدن به یاری آن جناب
33- تصمیم قلبی بر یاری کردن آن جناب در زمان حضرت و ظهور او
34- تجدید بیعت با آن حضرت بعد از فرائض همه روزه و هر جمعه
35- صله آن حضرت به وسیله مال
36- صله شیعیان و دوستان صالح امام به وسیله مال
37- خوشحال کردن مومنین
38- خیرخواهی برای آن حضرت
39- زیارت کردن آن حضرت
40- دیدار مومنین صالح و سلام کردن بر آنان
41- درود فرستادن بر آن حضرت
42- هدیه کردن ثواب نماز به آن جناب
43- هدیه نماز مخصوص
44- نماز هدیه به آن حضرت به گونه مخصوص و در وقت معین
45- اهدا قرائت قرآن به آن حضرت
46- توسل و طلب شفاعت نزد خداوند به وسیله آن حضرت
47- دادخواهی و توجه نمودن و عرض حاجت بر آن حضرت
48- دعوت کردن مردم به آن حضرت
49-رعایت حقوق آن حضرت و مواظبت بر ادای آنها ورعایت وظایف نسبت به آن بزرگوار
50- خشوع دل هنگام یاد آن حضرت
51- عالم باید علمش را آشکار سازد
52-تقیه کردن از اشرار و مخفی داشتن راز از اغیار
53- صبر کردن بر اذیت و تکذیب و سایر محنتها
54- درخواست صبر از خدای تعالی
55- سفارش یکدیگر به صبر در زمان غیبت حضرت قائم
56- پرهیز از مجالسی که نام آن حضرت در آنها مورد تمسخر باشد
57- تظاهر با ستمگران و اهل باطل
58- ناشناس ماندن و پرهیز از شهرت یافتن
59- تهذیب نفس
60- اتفاق و اجتماع بر نصرت آن حضرت
61- موفق شدن بر توبه واقعی و بازگرداندن حقوق به صاحبان آنها
62و63- پیوسته به یاد آن حضرت بودن و به آدابش عمل کردن
64- دعا به درگاه الهی برای جلوگیری از نسیان یاد آن حضرت
65- اینکه بدنت نسبت به آن جناب خاشع باشد
66- مقدم داشتن خواسته آن حضرت برخواسته خود
67- احترام کردن نزدیکان و منسوبین به آن حضرت
68- بزرگداشت اماکنی که به قدوم آن حضرت زینت یافته اند
69و70- وقت ظهور را تعیین نکردن وتکذیب وقتگذاران
71- تکذیب مدعیان نیابت خاصه از آن حضرت در زمان غیبت کبری
72- درخواست دیدار آن حضرت با عافیت و ایمان
73- اقتدا و تاسی جستن به اخلاق و اعمال آن حضرت
74- حفظ زبان از غیر یاد خداوند ومانند آن
75- نماز آن حضرت
76- گریستن در معصیت مولایمان حضرت امام حسین
77- زیارت قبر مولایمان امام حسین
78- بسیار لعنت کردن بر بنی امیه در آشکار و پنهان
79- اهتمام در ادای حقوق برادران دینی
80- مهیا کردن سلاح و اسب در انتظار ظهور آن جناب
برگرفته از کتاب گرانسنگ "مکیال المکارم" تالیف مرحوم آیت الله سید محمدتقی موسوی اصفهانی (جلداول)
برای تعجیل در ظهور امام زمان هزار صلوات بفرستیم
عزیز همسنگر!
حال که فرصت یافتم تا کلامی از سر سوز و درد برای تو بنگارم، بگذار حواشی را رها کنم و بگویم آنچه که وجودم را به آتش کشیده است...
دوست عزیز موعودی!
بارها و بارها با خود گفته و نوشتهام که: ای کاش هر کس تنها یک قدم برمیداشت، و این ای کاش وجودم را میسوزاند.
شاید
بگویی یک قدم چه اثری دارد؟ و آنگاه میگویم دوباره ببین و باز بیندیش...
اگر من و تو و تمام موعودیان هر کدام تنها و تنها یک قدم برمیداشتیم، آن
یک قدمها دیگر تنها نبودند. هزاران و شاید میلیونها قدم میشدند.
اگر هر کدام ما همت کنیم تا مطلب همان کتاب را به یک دوست بیاموزیم...
اگر هر کدام ما همت کنیم و تنها یکی از اعضای خانواده را بیش از پیش با امام زمان(ع) آشنا کنیم...
اگر هر کدام ما همت کنیم و برای سامان دادن به زندگی یک خانوادة شیعه فقیر تلاش کنیم...
اگر هر کدام ما همت کنیم و تنها برای آشنایی یک کودک 4 تا 10 ساله با یوسف زهرا(س) بنویسیم...
اگر هر کدام ما همت کنیم و از یکی از هواهای نفسانی خود به احترام مولا دست بشوییم...
اگر هر کدام ما همت کنیم و هر هفته یا هر ماه دو رکعت نماز توسل به ولی عصر(ع) بخوانیم و از فتن آخرالزمان به آن عزیز پناه ببریم...
اگر هر کدام ما برای برپایی یک مجلس جشن یا عزای آل الله در طول سال وقت و نیرو صرف کنیم...
و اگر هر کدام از ما یک قدم برداریم... خیلی چیزها عوض خواهد شد.
دیگر ما همان جوان قبل نخواهیم بود...
آن زمان دیگر ارتباط با مولایمان به شکل دیگری خواهد بود...
و بیش از پیش برای او خواهیم بود...
پس
بیا و همت کن... بیا تا با هم، هر کدام یک قدم برای او و به سوی او
برداریم... آنگاه خواهیم دید که دیگر قدمهامان در ظل عنایت و لطف او ادامه
خواهد یافت.
او مهربانترین مولاست... او کریمترین مولاست...
قدم اول را باید ما برداریم؛ گرچه یقین داریم که آن قدمها جز به نظر او نخواهد بود.