به گزارش موعود به نقل از شفقنا، زهرا
اجلال در یادداشتی که در روزنامه آرمان منتشر کرده آورده است: در این بحث
از موارد ذکر شده صحبت خواهد شد. 1- مهمترین سوالی که روز قیامت از
انسانها بعمل میآید راجع به کفر و شرک است. از آنها درباره معبودهایشان
سوال میشود. خداوند میفرماید: آیه: «وَقِیلَ لَهُمْ أَیْنَ مَا کُنتُمْ
تَعْبُدُونَ مِن دُونِ اللَّهِ هَلْ یَنصُرُونَکُمْ أَوْ یَنتَصِرُونَ».
الشعراء: 92 - 93 (و بدیشان گفته میشود: کجا هستند معبودهائی که پیوسته
آنها را عبادت میکردید؟ (معبودهای) غیر از خدا. آیا آنها (در برابر این
شدائد و سختیهایی که اکنون با آن روبهرو هستید و هستند) شما را کمک
میکنند یا خویشتن را یاری میدهند؟).
«وَیَوْمَ یُنَادِیهِمْ
فَیَقُولُ أَیْنَ شُرَکَائِیَ الَّذِینَ کُنتُمْ تَزْعُمُونَ» (القصص:
62)(روزی (را خاطر نشان ساز که) خدا ایشان را فریاد میدارد و میگوید:
انبازهایی که برای من گمان میبردید کجایند؟! (ای مشرکان! حالا که حجابها و
پردهها کنار رفتهاند و هنگامه حساب و کتاب و گرفتاری و درماندگی است،
بگویید بتها و خداگونههای انس و جنّی که میپنداشتید و میپرستیدید بیایند
و شما را از عقاب و عذاب آفریدگار برهانند.)انسانها درباره اینکه غیر از
خدا چه کسی را عبادت میکردند و اینکه جانوران و انواع هدایا را به
معبودهای باطل تقدیم میکردند مورد سوال قرار خواهند گرفت آیه: «
وَیَجْعَلُونَ لِمَا لاَ یَعْلَمُونَ نَصِیبًا مِّمَّا رَزَقْنَاهُمْ
تَاللّهِ لَتُسْأَلُنَّ عَمَّا کُنتُمْ تَفْتَرُونَ» (النحل: 56)(کافران)
برای بتهایی که چیزی نمیدانند (زیرا که جمادند)، بهرهای
(از
حیوانات و ارزاق خود) که ما بدیشان دادهایم قرار میدهند (و بدین وسیله
بدانها تقرّب میجویند). به خدا سوگند! (در دادگاه قیامت) از این دروغ و
بهتانها بازپرسی خواهید شد (و سزای کردارتان داده میشود.)و راجع به تکذیب
پیامبران مورد سوال قرار میگیرند: آیه:« وَیَوْمَ یُنَادِیهِمْ فَیَقُولُ
مَاذَا أَجَبْتُمُ الْمُرْسَلِین فَعَمِیَتْ عَلَیْهِمُ الْأَنبَاءُ
یَوْمَئِذٍ فَهُمْ لَا یَتَسَاءَلُونَ»(القصص: 65 – 66)(خاطرنشان ساز) روزی
را که خداوند مشرکان را فریاد میدارد و میگوید: به پیغمبران چه پاسخی
دادید؟ در این هنگام (بر اثر حیرت و دهشت) همه خبرها از یادشان میرود (و
جملگی دچار فراموشی میشوند و سخنی برای گفتن نخواهند داشت و حتّی از هول و
هراس نمیتوانند چیزی از یکدیگر هم بپرسند 2- چه عملی را انجام دادهاند؟
انسان در مورد اعمالی که در دنیا انجام داده است مورد بازخواست قرار
میگیرد.
«فَوَرَبِّکَ لَنَسْأَلَنَّهُمْ أَجْمَعِیْنَ عَمَّا
کَانُوا یَعْمَلُونَ»: (الحجر: 92 - 93)(به پروردگارت سوگند! که حتماً (در
روز رستاخیز از آنچه در دنیا مردمان انجام میدهند) از جملگی ایشان
پرسوجو خواهیم کرد. (سوال و بازخواست میکنیم) از کارهایی که (در جهان)
میکردهاند).«فَلَنَسْأَلَنَّ الَّذِینَ أُرْسِلَ إِلَیْهِمْ
وَلَنَسْأَلَنَّ الْمُرْسَلِینَ» (الأعراف: 6)(در روز قیامت) به طور قطع از
کسانی که پیغمبران به سوی آنان روانه شدهاند میپرسیم (که آیا پیام
آسمانی به شما رسانده شده است یا خیر و چگونه بدان پاسخ دادهاید؟) و حتماً
از پیغمبران هم میپرسیم (که آیا پیام آسمانی را رساندهاید و از مردمان
در قبال فرمان یزدان چه شنیده و چه دیدهاید؟) 3ـ نعمتهایی که مورد
استفاده بودهاند :خداوند روز قیامت از نعمتهایی که در دنیا به انسان داده
است، سوال میکند. میفرماید: «ثُمَّ لَتُسْأَلُنَّ یَوْمَئِذٍ عَنِ
النَّعِیمِ»(التکاثر: 8)(سپس در آن روز از ناز و نعمت بازخواست خواهید
شد)مقصود از نعمت موارد زیر میباشد: شکم سیر، آب خنک، سایه خانه و مسکن،
تعدیل در ساختار جسم و روح و لذت خواب. انواع نعمتهایی که شمرده شدند، از
باب تنوع در تفسیر نعمت بود و گرنه نعمتهای خداوند بسیار زیادند و قابل
شمارش نیستند: « وَإِن تَعُدُّواْ نِعْمَتَ اللّهِ لاَ تُحْصُوهَا »
(إبراهیم: 34 )(و اگر بخواهید نعمتهای خدا را بشمارید نمیتوانید آنها را
شمارش کنید)بعضی نعمتها ضروری و برخی دیگر از مکملات هستند و مردم نیز در
ارتباط با نعمت یکسان نیستند. مردم یک دوران از نعمتهایی بهره میجویند که
در دوره بعدی یا قبلی وجود نداشته و ندارند.
در شهری نعمتهایی
یافت میشوند که در شهر دیگر یافت نمیشوند. انسانها دربرابر تمام این
نعمتها مسئول خواهند بود.بعضی از مردم نعمتهای بزرگ و با ارزش الهی را که
به آنان عنایت شدهاند، درک نمیکنند و قدر نعمت یک جرعه آب، یک لقمه طعام،
مسکن، همسر و فرزندان را نمیدانند و نعمت را تنها در ساختمانهای مجلل،
باغها و سواریهای آخرین مدل منحصر میدانند.سوال از نعمت، در واقع سوال از
انجام شکر و سپاس در برابر نعمتهایی است که خداوند به انسان عنایت کرده
است. هرگاه انسان شکر کند، در واقع حق نعمت را بجا آورده است. اما اگر منکر
شود و از نعمت قدردانی نکند، خداوند بروی خشم خواهد کرد. 4ـ عهد و پیمان:
خداوند انسانها را در برابر عهدوپیمانی که با او بستهاند مورد بازخواست
قرار میدهد.آیه:«وَلَقَدْ کَانُوا عَاهَدُوا اللَّهَ مِن قَبْلُ لَا
یُوَلُّونَ الْأَدْبَارَ وَکَانَ عَهْدُ اللَّهِ مَسْوُولًا» (الأحزاب:
15)(آنان قبلاً با خدا عهد و پیمان بسته بودند که پشت به دشمن نکنند و
نگریزند
(و در دفاع از اسلام و مسلمین بایستند). عهد و پیمان خدا
پرسش دارد (و از وفای بدان بازخواست میشود)وهرگونه عهد و پیمان جایز و
مشروعی که میان انسانها بسته شود، خداوند درباره ایفاء و عدم ایفاء آن
سوال خواهد کرد. میفرماید: « وَأَوْفُواْ بِالْعَهْدِ إِنَّ الْعَهْدَ
کَانَ مَسْوُولاً» (الإسراء: 34) (و به عهد و پیمان (خود که با خدا یا مردم
بستهاید) وفا کنید، چرا که از (شما روز رستاخیز درباره) عهد و پیمان
پرسیده میشود). 5- گوش،چشم و دل: خداوند انسانها را در برابر تمام
گفتههایشان مورد سوال قرار میدهد.
اینجا است که انسانها را از
گفتن سخنان بدون علم و مدرک برحذر داشته است: «وَلاَ تَقْفُ مَا لَیْسَ
لَکَ بِهِ عِلْمٌ إِنَّ السَّمْعَ وَالْبَصَرَ وَالْفُوَادَ کُلُّ أُولئِکَ
کَانَ عَنْهُ مَسْوُولاً». الإسراء: 36 .(از چیزی دنبالهروی مکن که از آن
ناآگاهی. بیگمان (انسان در برابر کارهایی که) چشم و گوش و دل همه (و سایر
اعضای دیگر انجام میدهند) مورد پرس و جوی از آن قرار میگیرد). قتاده
میگوید: راجع به آنچه که دیدهای یا ندیدهای، شنیدهای یا نشنیدهای،
میدانی یا نمیدانی، چیزی نگو، زیرا خداوند راجع به همه اینها از تو سوال
خواهد کرد. ابن کثیر میگوید: خلاصه آنچه که در آیه بیان گردید، این است
که خداوند متعال از گفتن سخن بدون علم ومدرک نهی کرده است حتی سخن مظنون و
مشکوک را نیز جایز نشمرده است میفرماید: « اجْتَنِبُوا کَثِیرًا مِّنَ
الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ » (الحجرات: 12).